Chức năng và vai trò của protein đối với cơ thể con người

Protein (chất đạm) được nhà khoa học Gelite người Hà Lan tìm ra vào năm 1838. Vai trò của Protein là rất quan trọng đối với tất cả các bộ phận của cơ thể. Có thể nói Protein giữ vai trò là chất dinh dưỡng đa lượng (macronutrient) quan trọng nhất. Không chỉ cơ bắp, cả các thành phần cơ thể khác đều được xây dựng và vận hành dựa vào Protein.

Cấu tạo, nguồn gốc và phân loại

Protein được cấu thành nên từ các axit amin. Cơ thể con người có 20 loại axit amin cần thiết (trẻ nhỏ có 22 loại), các axit amin kết hợp với nhau tạo ra các protein khác nhau. Trong 20 axit amin này, có 9 axit amin thiết yếu cho cơ thể. Tức là cơ thể không tự tạo ra được mà phải bổ sung từ bên ngoài vào bằng thức ăn

Có hai loại protein có trong các loại thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày, bao gồm: protein đầy đủ và protein không đầy đủ. Một protein được gọi là đầy đủ khi cung cấp tất cả các amino axit thiết yếu. Protein đầy đủ chủ yếu có nguồn gốc từ động vật ( trứng, sữa, thịt, gia cầm, cá…) và những thực phẩm làm từ đậu nành ( đậu phụ). Trong khi đó, protein không đầy đủ chứa ít axit amin thiết yếu hơn, và protein dạng này chủ yếu có trong rau củ quả và hạt.

Vai trò, chức năng quan trọng của protein đối với cơ thể

Protein là thành phần dinh dưỡng có vai trò then chốt trong hầu hết các quá trình sinh học trong cơ thể con người. Có sự liên quan mật thiết đến tất cả các tế bào của cơ thể. Sau đây là một số, chức năng và vai trò chính của protein.

1. Tầm quan trọng của Protein đối với cơ bắp, tế bào trong cơ thể

– Protein chiếm tới 1/2 trọng lượng khô của tế bào và cũng là vật liệu cấu trúc của tế bào. Cơ thể bị thiếu protein dẫn đến suy dinh dưỡng, chậm lớn, miễn dịch suy giảm, ảnh hưởng lớn tới các chức năng của cơ quan trong cơ thể.

– Protein là nền móng giúp xây dựng, nuôi dưỡng cơ bắp, tạo ra cơ bắp mới, duy trì cơ bắp đang có và chữa lành các tổn thương của cơ bắp.

– Protein cung cấp axit-amin – thành phần chính giúp hạn chế sự phân hủy của cơ bắp, làm giảm đau nhức, tái tạo lại cơ bắp.

– Protein giúp hạn chế cũng như giảm thiểu lượng mỡ thừa trong cơ thể.

Giúp trẻ tăng cân nhanh cũng là 1 vai trò của Protein
2. Protein cần thiết cho chuyển hóa các chất dinh dưỡng

– Mọi quá trình chuyển hoá của glucid, lipid, axit nucleic, vitamin và chất khoáng trong cơ thể đều cần có sự xúc tác của các enzyme mà bản chất hoá học của enzyme chính là protein. Các quá trình chuyển hoá của các chất trong cơ thể dù là phân giải hay tổng hợp đều cần một nguồn năng lượng lớn, và một phần năng lượng đáng kể do protein cung cấp.

– Mọi quá trình chuyển hoá của các chất trong cơ thể đều có liên quan mật thiết với quá trình chuyển hoá protein, nhất là các Vitamin và chất khoáng. Khi không đủ protein, nhiều vitamin không phát huy đầy đủ chức năng của chúng mặc dù không thiếu về số lượng.

3. Protein là chất kích thích ngon miệng, tăng cân

Chính do chức năng này mà protein nắm vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận các chế độ ăn khác nhau. Trong cơ thể người protein là thành phần có nhiều nhất sau nước. Khoảng 50% trọng lượng khô của người trưởng thành là protein và được phân bổ như sau: 1/3 ở cơ, khoảng 1/5 có ở xương và sụn, 1/10 ở da, phần còn lại được phân phối ở các tổ chức và dịch thể khác – ngoại trừ mật và nước tiểu bình thường không chứa protein. Vì vậy, khi protein nạp vào cơ thể thiếu so với nhu cầu, để kéo dài cân nặng sẽ giảm dần dẫn đến nhẹ cân. Ngược lại, nếu bổ sung đầy đủ, cơ thể sẽ săn chắc, khỏe mạnh, ăn uống ngon miệng và tăng cân đều.

4. Protein là nguồn năng lượng cho cơ thể

Protein cung cấp 10%-15% năng lượng của khẩu phần, 1g protein đốt cháy trong cơ thể tạo ra 4 Kcal. Trên thực tế, protein cung cấp cho cơ thể con người rất ít nhu cầu năng lượng trong những hoàn cảnh bình thường. Nhưng trong trạng thái nhịn ăn (18-48h không ăn, không hấp thu chất), cơ thể sẽ tự phá vỡ protein để các axit amin có thể cung cấp năng lượng cho bạn.

5. Vận chuyển và lưu trữ chất dinh dưỡng

Các chất được vận chuyển bởi các protein bao gồm các chất dinh dưỡng như vitamin hoặc khoáng chất, đường trong máu, cholesterol và oxy đi nuôi các tế bào. Protein cũng có công dụng lưu trữ lượng dinh dưỡng, khoáng chất này. Ferritin là một protein lưu trữ sắt, trong khi casein là một protein chính trong sữa giúp trẻ phát triển.

6. Một số vai trò quan trọng khác của Protein

– Miễn dịch khoẻ mạnh: Protein tạo thành các kháng thể để bảo vệ cơ thể khỏi những tác nhân gây hại như vi khuẩn và virus gây bệnh. Protein cũng hình thành globulin miễn dịch để chống nhiễm trùng.

– Protein enzyme : Enzyme là các protein hỗ trợ hàng ngàn phản ứng sinh hóa diễn ra bên trong và bên ngoài tế bào của bạn. Enzyme kết hợp cùng các phân tử khác ở bên trong tế bào gọi là chất nền, xúc tác các phản ứng cần thiết cho sự trao đổi chất, như: Amylase trong nước bọt phân giải tinh bột, pepsin phân giải protein, enzyme lipase phân giải lipid.

Hậu quả khi thiếu hụt protein

Do Protein giữ vai trò quan trọng, nhiều tác dụng như vậy, nên khi protein trong cơ thể bị thiếu hụt sẽ gây ra các tình trạng như:

  • Cơ thể yếu ớt, nhão cơ, trẻ nhỏ thì không tăng cân, biếng ăn, thậm chí là còi xương, suy dinh dưỡng.
  • Làm việc, học tập khó tập trung, hiệu quả kém hơn.
  • Mệt mỏi, trẻ thì ăn uống không ngon miệng.
  • Hệ miễn dịch bị suy yếu dẫn đến hay ốm vặt

Protein liên tục bị phá vỡ và thay thế nên việc bổ sung đầy đủ lượng protein hàng ngày là rất cần thiết. Nhất là đối tượng trẻ nhỏ, người già là những người có nhu cầu protein cao. Cũng theo các chuyên gia y tế, Protein nên bổ sung ở dạng protein đầy đủ – có chứa đủ các axit amin thiết yếu và protein ở dạng đã phân cắt (đạm thủy phân) thành các axit amin dễ hấp thu, an toàn, dễ tiêu hóa.

Cả ba chức phận chính của vật chất sống là phát triển, sinh sản và dinh dưỡng đều liên quan chặt chẽ với protein. Nên tóm lại, nếu không có protein thì sẽ không có sự sống.